Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomi program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych”, finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego. Na kompleksową modernizację energetyczną szkół, przedszkoli i innych placówek edukacyjnych przeznaczono 2 mld zł.
Program daje możliwość uzyskania dotacji do 85% kosztów kwalifikowanych. Wsparcie może objąć nie tylko klasyczną termomodernizację budynku, ale również odnawialne źródła energii, modernizację instalacji, wentylację mechaniczną, systemy zarządzania energią, magazyny energii oraz rozwiązania zwiększające odporność budynków na zmiany klimatu.
Zgodnie z aktualnym harmonogramem NFOŚiGW nabór wniosków planowany jest na IV kwartał 2026 r. Oznacza to, że jednostki samorządu terytorialnego i inne organy prowadzące placówki edukacyjne powinny już przygotowywać audyty energetyczne oraz zakres planowanych inwestycji.
Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych – podstawowe informacje o programie
Jaki jest cel programu?
Celem programu jest poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych poprzez kompleksową modernizację prowadzącą do ograniczenia zużycia energii oraz emisji gazów cieplarnianych. Program nie sprowadza się jednak wyłącznie do ocieplenia ścian czy wymiany stolarki. Modernizacja może zostać połączona z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii, magazynowaniem energii, cyfrowym zarządzaniem instalacjami oraz rozwiązaniami poprawiającymi komfort cieplny i jakość powietrza w pomieszczeniach dydaktycznych.
Wsparcie ma również zwiększyć samowystarczalność energetyczną placówek edukacyjnych oraz ich odporność na skutki zmian klimatu.
Budżet programu – 2 mld zł na modernizację budynków edukacyjnych
Całkowity budżet programu wynosi 2 mld zł, w tym:
- 1,8 mld zł przeznaczono na bezzwrotne formy dofinansowania,
- 200 mln zł przeznaczono na finansowanie zwrotne.
Program będzie realizowany w latach 2026–2030. Umowy o dofinansowanie będą mogły być zawierane do końca 2029 r., natomiast wydatkowanie środków przewidziano do 31 grudnia 2030 r.
Tak wysoki budżet sprawia, że będzie to jeden z najważniejszych programów wspierających termomodernizację szkół i pozostałej infrastruktury edukacyjnej w najbliższych latach.
Kto może otrzymać dofinansowanie?
O wsparcie w ramach programu „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych” będą mogły ubiegać się przede wszystkim:
- jednostki samorządu terytorialnego, w tym gminy, powiaty i miasta,
- inne osoby prawne będące organem prowadzącym szkołę lub placówkę spełniającą warunki programu.
Program nie ogranicza się więc wyłącznie do szkół prowadzonych bezpośrednio przez samorządy. W przypadku obiektów wykorzystywanych również do prowadzenia działalności gospodarczej konieczna będzie dodatkowa analiza sposobu wykorzystania infrastruktury i zasad kwalifikowania kosztów.
Zostaw swoje dane, oddzwonimy do Ciebie
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe
Jakie szkoły i placówki mogą zostać objęte dofinansowaniem?
Zakres programu jest szerszy niż sama termomodernizacja szkół podstawowych czy ponadpodstawowych.
Dofinansowaniem mogą zostać objęte budynki m.in.:
- szkół,
- przedszkoli,
- placówek kształcenia ustawicznego,
- centrów kształcenia zawodowego,
- branżowych centrów umiejętności,
- młodzieżowych ośrodków wychowawczych,
- młodzieżowych ośrodków socjoterapii,
- specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych,
- specjalnych ośrodków wychowawczych,
- ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych wskazanych w programie.
Dzięki temu program może być istotnym źródłem finansowania również dla powiatów prowadzących rozbudowaną infrastrukturę szkolnictwa ponadpodstawowego, zawodowego i specjalnego.
Na co można otrzymać dofinansowanie?
Podstawą projektu jest kompleksowa poprawa efektywności energetycznej budynku. Szczegółowy zakres powinien wynikać przede wszystkim z audytu energetycznego.
W zależności od potrzeb konkretnego obiektu inwestycja może obejmować m.in.:
- ocieplenie ścian zewnętrznych, dachów, stropów i innych przegród,
- wymianę okien i drzwi,
- modernizację instalacji centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody użytkowej,
- wymianę lub modernizację źródła ciepła zgodnie z warunkami programu,
- pompy ciepła,
- wentylację mechaniczną, w tym wentylację z odzyskiem ciepła,
- energooszczędne oświetlenie,
- instalacje fotowoltaiczne i inne odnawialne źródła energii,
- magazyny energii,
- systemy BMS i EMS,
- systemy monitorowania zużycia energii,
- monitoring jakości powietrza i poziomu CO₂,
- rozwiązania poprawiające komfort cieplny użytkowników.
Koszty instalacji lub modernizacji źródeł ciepła wykorzystujących paliwa kopalne nie są kosztami kwalifikowanymi.
Audyt energetyczny – podstawowy warunek uzyskania dofinansowania
Zakres planowanej modernizacji energetycznej musi wynikać z audytu energetycznego.
Nie wystarczy zatem wskazać, że budynek szkoły jest energochłonny lub wymaga remontu. Audyt powinien wskazywać konkretne przedsięwzięcia modernizacyjne oraz potwierdzać ich wpływ na zapotrzebowanie obiektu na energię.
Projekt musi prowadzić łącznie do osiągnięcia co najmniej:
- 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną w stosunku do stanu istniejącego,
- 25% redukcji zapotrzebowania na energię końcową w stosunku do stanu istniejącego.
Są to minimalne wartości. W praktyce bardziej ambitny efekt energetyczny może również pomóc w uzyskaniu punktów potrzebnych do osiągnięcia maksymalnego poziomu dotacji.
Dlatego audyt energetyczny warto przygotowywać równolegle z analizą kryteriów oceny projektu. Wybór wariantu inwestycji wyłącznie pod kątem najniższych kosztów nie zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem z punktu widzenia możliwości uzyskania dofinansowania.
Dotacja do 85% kosztów kwalifikowanych
Jednym z najważniejszych elementów programu jest możliwość uzyskania dotacji wynoszącej do 85% kosztów kwalifikowanych inwestycji. Maksymalna intensywność wsparcia nie będzie jednak przyznawana automatycznie.
W przypadku standardowych inwestycji warunkiem uzyskania dotacji do 85% jest przede wszystkim:
- uzyskanie minimum 7 punktów w ocenie jakościowej,
- zachowanie limitu jednostkowego kosztu kwalifikowanego,
- osiągnięcie wymaganych efektów energetycznych,
- zgodność zakresu inwestycji z audytem energetycznym i pozostałymi wymaganiami programu.
Jeżeli projekt nie uzyska minimum 7 punktów, poziom dotacji może wynieść maksymalnie 49% kosztów kwalifikowanych. Odpowiednie zaprojektowanie inwestycji może więc oznaczać różnicę nawet 36 punktów procentowych w poziomie bezzwrotnego finansowania.
Limit 2 000 zł kosztów kwalifikowanych na 1 m²
W przypadku standardowych inwestycji obowiązuje dodatkowy limit kosztowy. Jednostkowy koszt kwalifikowany, wyliczany jako stosunek kosztów kwalifikowanych projektu do powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza, nie może przekroczyć: 2 000 zł za 1 m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.
Limit należy uwzględnić już podczas konstruowania budżetu inwestycji. Szczególnie przy kompleksowej modernizacji dużych i starszych obiektów może on wpływać na zakres kosztów możliwych do objęcia dotacją.
Co ważne, limit ten nie obowiązuje jednak w przypadku inwestycji realizowanych w formule ESCO/EPC.
Jak zdobyć minimum 7 punktów i uzyskać do 85% dotacji?
W standardowym naborze konkurencyjnym samo osiągnięcie minimalnej redukcji zużycia energii nie będzie wystarczające do otrzymania maksymalnego poziomu wsparcia. Projekt powinien być zaprojektowany również z uwzględnieniem kryteriów jakościowych.
W dokumentacji programu premiowane są rozwiązania dotyczące m.in.:
- uzyskania wysokiej redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną,
- osiągnięcia wysokiego standardu energetycznego budynku po modernizacji,
- zastosowania odnawialnych źródeł energii,
- wykorzystania magazynów energii,
- modernizacji źródła ciepła,
- zastosowania wentylacji mechanicznej,
- monitorowania stężenia CO₂ w pomieszczeniach dydaktycznych,
- wdrożenia systemów zarządzania energią, np. BMS lub EMS,
- zwiększenia dostępności budynku dla osób z niepełnosprawnościami,
- zastosowania rozwiązań proekologicznych oraz zwiększających odporność na zmiany klimatu.
Nie oznacza to, że wszystkie te elementy należy automatycznie dodawać do każdego projektu. Zakres powinien być technicznie uzasadniony, racjonalny kosztowo i dostosowany do konkretnego budynku. Kluczowe jest natomiast przeanalizowanie punktacji przed ostatecznym zatwierdzeniem wariantu modernizacji w audycie energetycznym.
Jeżeli projekt zatrzyma się poniżej wymaganych 7 punktów, maksymalna dotacja może spaść z 85% do 49%.
Do 15% kosztów projektu na rozwiązania dodatkowe
Istotną możliwością jest połączenie termomodernizacji szkoły z inwestycjami, które nie wynikają bezpośrednio z audytu energetycznego, ale wspierają szersze cele środowiskowe. Koszty takich elementów mogą stanowić łącznie maksymalnie 15% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia.
W tej części projektu można rozważyć m.in.:
- zielone dachy i zielone ściany,
- dodatkowe nasadzenia,
- rozwiązania zwiększające retencję wód opadowych,
- elementy niebiesko-zielonej infrastruktury,
- infrastrukturę związaną z elektromobilnością,
- rozwiązania wspierające gospodarkę o obiegu zamkniętym,
- dodatkową infrastrukturę poprawiającą dostępność,
- urządzenia do magazynowania energii,
- rozwiązania związane z cyfryzacją budynku.
W przypadku budynków edukacyjnych takie działania mogą mieć szczególne znaczenie. Pozwalają nie tylko ograniczyć zużycie energii, ale także zmniejszyć ryzyko przegrzewania sal lekcyjnych, poprawić gospodarkę wodami opadowymi i zwiększyć komfort użytkowników.
Preferencyjna pożyczka na finansowanie inwestycji
Program przewiduje także finansowanie zwrotne. Pożyczka może stanowić uzupełnienie finansowania dotacyjnego do poziomu 85% kosztów kwalifikowanych. W przypadku inwestycji realizowanych w formule ESCO/EPC oraz wskazanych w programie inwestycji obejmujących likwidację nieefektywnych źródeł ciepła na stałe paliwa, kopalne finansowanie pożyczkowe może zostać podwyższone nawet do 100% kosztów kwalifikowanych. Nie ma obowiązku łączenia dotacji z pożyczką.
Przewidziano bardzo preferencyjne warunki finansowania, w tym:
- stałe oprocentowanie na poziomie 1%,
- okres finansowania do 15 lat,
- możliwość zastosowania karencji w spłacie kapitału (nie dłużej niż 12 miesięcy),
- brak możliwości umorzenia pożyczki.
Pożyczka może być szczególnie istotna dla samorządów, które chcą zrealizować większy zakres inwestycji bez angażowania całej wymaganej kwoty ze środków własnych.
Formuła ESCO/EPC – alternatywny sposób realizacji inwestycji
Program umożliwia realizację inwestycji również w formule ESCO/EPC. W takim modelu wyspecjalizowany podmiot bierze udział w przygotowaniu i realizacji przedsięwzięcia poprawiającego efektywność energetyczną, a wynagrodzenie i rozliczenie inwestycji są powiązane z osiągnięciem określonego efektu energetycznego.
Dla przedsięwzięć ESCO/EPC przewidziano odrębny nabór ciągły.
W tym przypadku:
- dotacja może wynieść maksymalnie 49% kosztów kwalifikowanych,
- nie stosuje się limitu 2 000 zł/m²,
- projekty nie są oceniane według punktowych kryteriów jakościowych,
- finansowanie pożyczkowe może uzupełniać finansowanie nawet do 100% kosztów kwalifikowanych.
Wybór pomiędzy tradycyjnym modelem inwestycyjnym a ESCO/EPC powinien zostać poprzedzony analizą techniczną i finansową.
Kiedy rozpocznie się nabór na termomodernizację szkół?
Zgodnie z harmonogramem NFOŚiGW nabór w ramach programu „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych” planowany jest na IV kwartał 2026 r. Dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia naboru nie zostały jeszcze opublikowane.
Wnioski mają być przyjmowane w trybie ciągłym lub ciągłym konkurencyjnym. Odrębny nabór ciągły przewidziano dla inwestycji realizowanych w formule ESCO/EPC.
Nie warto jednak czekać z przygotowaniem projektu do dnia publikacji regulaminu naboru. Audyt energetyczny, dokumentacja techniczna, ustalenie zakresu rzeczowego i przygotowanie budżetu mogą wymagać znacznie więcej czasu niż samo opracowanie formularza wniosku.
Wsparcie Elpartners w przygotowaniu projektu i wniosku o dofinansowanie
Przygotowanie inwestycji w zakresie efektywności energetycznej budynków edukacyjnych wymaga połączenia wiedzy technicznej, energetycznej, finansowej i dotacyjnej. Elpartners wspiera jednostki samorządu terytorialnego i pozostałych potencjalnych beneficjentów na całym etapie przygotowania projektu, od weryfikacji możliwości uzyskania wsparcia, przez analizę założeń audytu energetycznego i kryteriów oceny, aż po przygotowanie dokumentacji aplikacyjnej.
Planujesz termomodernizację szkoły, przedszkola lub innego budynku edukacyjnego? Skontaktuj się z Elpartners, aby zweryfikować możliwość uzyskania dotacji i przygotować projekt przed rozpoczęciem naboru.
Zostaw swoje dane, oddzwonimy do Ciebie
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe
FAQ – najczęściej zadawane pytania
1. Ile wynosi dotacja na termomodernizację szkoły?
Dotacja może wynieść do 85% kosztów kwalifikowanych, jeżeli inwestycja spełnia wymagania programu i uzyska minimum 7 punktów w ocenie jakościowej. W przypadku inwestycji, które nie osiągną tego poziomu, maksymalna dotacja może wynieść 49%.
2. Jaki jest budżet programu „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych”?
Budżet programu wynosi 2 mld zł, w tym 1,8 mld zł na finansowanie bezzwrotne oraz 200 mln zł na finansowanie zwrotne.
3. Kto może ubiegać się o dofinansowanie?
Beneficjentami mogą być jednostki samorządu terytorialnego oraz inne osoby prawne będące organami prowadzącymi szkoły lub placówki spełniające wymagania programu.
4. Jaką oszczędność energii musi zapewnić projekt?
Audyt energetyczny musi wykazać minimum 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną oraz minimum 25% redukcji zapotrzebowania na energię końcową w stosunku do stanu istniejącego.
5. Czy można otrzymać dotację na fotowoltaikę dla szkoły?
Tak. Odnawialne źródła energii mogą stanowić element kompleksowej modernizacji energetycznej budynku. Zastosowanie OZE może również wpływać na punktację projektu.
6. Czy można sfinansować pompę ciepła?
Tak, jeżeli zastosowanie pompy ciepła wynika z przyjętego wariantu modernizacji i spełnia warunki programu. Kosztów instalacji i modernizacji źródeł ciepła wykorzystujących paliwa kopalne nie uznaje się natomiast za kwalifikowane.
7. Czy można sfinansować magazyn energii?
Tak. Magazyn energii może stanowić element projektu. Jego zastosowanie może być również uwzględniane w kryteriach jakościowych.
8. Czy audyt energetyczny jest obowiązkowy?
Tak. Zakres modernizacji energetycznej musi wynikać z audytu energetycznego. Dokument ten będzie jednym z kluczowych elementów przygotowania projektu.
9. Czy każda szkoła może otrzymać 85% dotacji?
Nie. Maksymalny poziom dotacji zależy od spełnienia warunków programu. W standardowych projektach konieczne jest m.in. uzyskanie minimum 7 punktów w ocenie jakościowej oraz zachowanie limitu kosztów kwalifikowanych.
10. Kiedy rozpocznie się nabór wniosków?
Według aktualnego harmonogramu NFOŚiGW rozpoczęcie naboru planowane jest na IV kwartał 2026 r. Dokładny termin nie został jeszcze ogłoszony.
