Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zatwierdził program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego. Program ma umożliwić kompleksową modernizację energetyczną szpitali, ograniczenie zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych, a jednocześnie zwiększenie samowystarczalności energetycznej obiektów oraz ich odporności na skutki zmian klimatu.

Budżet programu wynosi aż 1 mld zł, z czego do 900 mln zł przeznaczono na finansowanie bezzwrotne, a do 100 mln zł na finansowanie zwrotne. Dofinansowanie będzie mogło przyjąć formę dotacji do 85% kosztów kwalifikowanych oraz preferencyjnej pożyczki.

Poprawa efektywności energetycznej szpitali – podstawowe informacje o programie

Jaki jest cel programu?

Podstawowym celem programu jest poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych poprzez kompleksowe inwestycje prowadzące do zmniejszenia zapotrzebowania na energię oraz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Program zakłada możliwość zastosowania odnawialnych źródeł energii, a także realizację części inwestycji w formule ESCO/EPC. Sama formuła ESCO/EPC oznacza realizację inwestycji w efektywność energetyczną z udziałem wyspecjalizowanej firmy, która nie tylko wykonuje modernizację, ale również bierze odpowiedzialność za osiągnięcie określonego efektu energetycznego.

Wsparcie w programie nie ogranicza się jednak wyłącznie do klasycznej termomodernizacji. Program obejmuje również rozwiązania zwiększające samowystarczalność energetyczną szpitali, poprawiające komfort cieplny użytkowników oraz wspierające adaptację obiektów do zmian klimatu.

Budżet programu – 1 mld zł na modernizację szpitali

Całkowity budżet programu wynosi:

• 900 mln zł – na bezzwrotne formy dofinansowania,
• 100 mln zł – na finansowanie zwrotne.

Program będzie realizowany w latach 2026–2030. Umowy o dofinansowanie będą mogły być zawierane do końca 2029 r., natomiast wydatkowanie środków przewidziano do 31 grudnia 2030 r.

Kto może otrzymać dofinansowanie?

Program nie jest skierowany bezpośrednio do wszystkich podmiotów prowadzących działalność leczniczą. Beneficjentami są przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki, które pozostają organizacyjnie lub właścicielsko związane z podmiotem prowadzącym szpital.

O wsparcie będą mogły ubiegać się JST lub ich związki będące:

• podmiotem tworzącym samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej,
• udziałowcem lub akcjonariuszem podmiotu leczniczego prowadzącego działalność szpitalną, jeżeli udział JST wynosi co najmniej 51% kapitału i JST dysponuje większością głosów,
• podmiotem tworzącym szpital funkcjonujący w formie samorządowej jednostki budżetowej.

Jakie budynki mogą zostać objęte projektem?

Wsparcie dotyczy budynków, w których podmiot leczniczy prowadzi działalność w rodzaju świadczeń szpitalnych. Co istotne, działalność ta musi być wykonywana na powierzchni stanowiącej co najmniej 80% powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza danego budynku lub budynków objętych projektem.

Dodatkowe ograniczenie dotyczy szpitali znajdujących się powyżej I poziomu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. W ich przypadku program przewiduje realizację inwestycji wyłącznie w formule ESCO/EPC.

Minimalna poprawa efektywności energetycznej – kluczowy warunek projektu

Jednym z najważniejszych warunków wejścia do programu będzie wykazanie odpowiedniego efektu energetycznego. Zakres inwestycji musi wynikać z audytu energetycznego ex ante, a projekt powinien prowadzić łącznie do:

• minimum 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną w stosunku do stanu istniejącego,
• minimum 25% redukcji zapotrzebowania na energię końcową w stosunku do stanu istniejącego.

Dotacja do 85% kosztów kwalifikowanych

Najbardziej atrakcyjnym elementem programu jest możliwość uzyskania dotacji wynoszącej nawet 85% kosztów kwalifikowanych inwestycji. Uzyskanie maksymalnej intensywności wsparcia wiąże się jednak z dodatkowymi warunkami.

W przypadku standardowych projektów:

• inwestycja powinna uzyskać co najmniej 7 punktów w ocenie jakościowej,
• koszt kwalifikowany w przeliczeniu na 1 m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza nie może przekroczyć 2 500 zł/m²,
• dla budynków zabytkowych limit wynosi 3 000 zł/m².

Jeżeli projekt nie uzyska minimum 7 punktów, możliwe dofinansowanie dotacyjne spada do maksymalnie 49% kosztów kwalifikowanych.

W przypadku inwestycji realizowanych w formule ESCO/EPC dotacja również wynosi maksymalnie 49%, ale nie obowiązuje limit jednostkowego kosztu kwalifikowanego na 1 m². Projekty ESCO/EPC nie są również oceniane według punktowych kryteriów jakościowych.

Preferencyjna pożyczka – oprocentowanie 1%

Program przewiduje również finansowanie zwrotne. Pożyczka może uzupełniać finansowanie projektu do poziomu 85% kosztów kwalifikowanych, natomiast w przypadku inwestycji realizowanych w formule ESCO/EPC finansowanie pożyczkowe może umożliwić pokrycie nawet 100% kosztów kwalifikowanych. Nie ma obowiązku łączenia dotacji z pożyczką.

Podstawowe parametry pożyczki są bardzo preferencyjne:

• stałe oprocentowanie – 1%,
• odsetki z tytułu oprocentowania spłacane są na bieżąco w okresach kwartalnych,
• okres finansowania – do 15 lat,
• możliwość zastosowania karencji w spłacie kapitału – maksymalnie 12 miesięcy od daty zakończenia realizacji inwestycji,
• brak możliwości umorzenia pożyczki.

Na co można otrzymać dofinansowanie?

Zakres inwestycji powinien przede wszystkim wynikać z audytu energetycznego. W praktyce projekt może obejmować kompleksową modernizację energetyczną budynku, w tym działania dotyczące przegród budowlanych, instalacji technicznych oraz źródeł i sposobu wykorzystania energii.

Do potencjalnego zakresu projektu można zaliczyć m.in.:

• termomodernizację przegród zewnętrznych budynku,
• modernizację instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej,
• modernizację lub instalację wentylacji mechanicznej, w tym z odzyskiem ciepła,
• wymianę lub modernizację źródeł ciepła,
• zastosowanie pomp ciepła,
• instalacje fotowoltaiczne i inne OZE,
• magazyny energii,
• systemy BMS i EMS umożliwiające zarządzanie zużyciem energii,
• modernizację instalacji oświetleniowych,
• inne rozwiązania prowadzące do zmniejszenia zapotrzebowania budynku na energię.

Do 15% kosztów projektu na rozwiązania dodatkowe

Program umożliwia również sfinansowanie działań, które nie wynikają bezpośrednio z audytu energetycznego, ale realizują szersze cele Europejskiego Zielonego Ładu. Ich łączna wartość może wynieść do 15% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia.

W tej części projektu mogą znaleźć się m.in.:

• zielone dachy i zielone ściany,
• dodatkowe nasadzenia,
• rozwiązania zwiększające retencję wód opadowych,
• infrastruktura związana z elektromobilnością,
• rozwiązania wspierające gospodarkę o obiegu zamkniętym,
• infrastruktura zwiększająca dostępność budynku,
• urządzenia do magazynowania energii,
• rozwiązania służące cyfryzacji budynku.

To istotna możliwość szczególnie w przypadku szpitali, w których modernizacja energetyczna może zostać połączona z poprawą odporności obiektu na fale upałów, intensywne opady czy inne skutki zmian klimatycznych.

Jak zdobyć 7 punktów i otrzymać do 85% dotacji?

W standardowym naborze konkurencyjnym szczególnego znaczenia nabiera sposób zaprojektowania inwestycji. Samo osiągnięcie minimalnych parametrów energetycznych może nie wystarczyć do uzyskania maksymalnej intensywności dotacji.

Łącznie w kryteriach jakościowych można uzyskać 11 punktów. Jednocześnie projekt, który uzyska mniej niż 5 punktów, zostanie odrzucony, natomiast osiągnięcie minimum 7 punktów jest warunkiem uzyskania dotacji na poziomie do 85%. Takie podejście może przesądzić nie tylko o pozytywnej ocenie projektu, ale również o możliwości otrzymania 85% dotacji, zamiast 49%.

Jak przygotować projekt do programu „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”?

Dobrze przygotowany projekt powinien łączyć trzy perspektywy: techniczną, energetyczną i dotacyjną.

Nie wystarczy wykazać, że budynek wymaga termomodernizacji. Konieczne będzie przełożenie planowanych prac na konkretne, mierzalne rezultaty energetyczne oraz zapewnienie zgodności zakresu inwestycji z wymaganiami programu.

Szczególnie istotne będzie:

• prawidłowe określenie zakresu audytu energetycznego,
• wybór wariantu modernizacji zapewniającego wymagane oszczędności energii,
• określenie optymalnego zakresu OZE i magazynowania energii,
• analiza możliwości uzyskania minimum 7 punktów,
• prawidłowe ustalenie kosztów kwalifikowanych,
• weryfikacja limitu kosztu kwalifikowanego na 1 m²,
• ocena zasadności realizacji inwestycji w formule ESCO/EPC,
• przygotowanie harmonogramu i montażu finansowego inwestycji,
• zapewnienie zgodności projektu z zasadą DNSH,
• przygotowanie wymaganych dokumentów dotyczących prawa do dysponowania nieruchomością i uwarunkowań środowiskowych.

Wsparcie Elpartners w przygotowaniu projektu i wniosku o dofinansowanie

Przygotowanie inwestycji w zakresie efektywności energetycznej szpitala wymaga skoordynowania prac audytorów energetycznych, projektantów, służb technicznych szpitala, jednostki samorządu terytorialnego oraz zespołu odpowiedzialnego za dokumentację aplikacyjną.

Elpartners wspiera beneficjentów na całym etapie przygotowania projektu – od weryfikacji kwalifikowalności inwestycji i analizy kryteriów, przez optymalizację zakresu projektu, aż po przygotowanie kompletnego wniosku o dofinansowanie i wsparcie podczas jego oceny.

W ramach współpracy możliwe jest m.in.:

• przeprowadzenie wstępnej oceny kwalifikowalności inwestycji,
• analiza audytu energetycznego pod kątem wymogów programu,
• ocena potencjalnej punktacji projektu,
• optymalizacja zakresu inwestycji pod kątem uzyskania 85% dotacji,
• przygotowanie budżetu i montażu finansowego,
• przygotowanie dokumentacji aplikacyjnej,
• wsparcie na etapie realizacji i rozliczenia projektu.

Skontaktuj się z nami, aby sprawdzić, czy planowana inwestycja spełnia warunki programu i jaki zakres projektu pozwoli zmaksymalizować poziom dofinansowania.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Ile wynosi dofinansowanie na termomodernizację szpitala?

Dotacja może wynieść do 85% kosztów kwalifikowanych, jeżeli projekt spełni warunki programu i uzyska co najmniej 7 punktów w ocenie jakościowej. W pozostałych przypadkach, w tym dla inwestycji ESCO/EPC, poziom dotacji może wynieść do 49%.

2. Jaki jest budżet programu?

Łączny budżet programu wynosi 1 mld zł, w tym 900 mln zł na dotacje i 100 mln zł na finansowanie zwrotne.

3. Czy szpital może samodzielnie złożyć wniosek?

Beneficjentami programu są wskazane w dokumentacji jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki powiązane ze szpitalami w określony sposób organizacyjny albo właścicielski.

4. Jaką oszczędność energii trzeba osiągnąć?

Projekt powinien prowadzić do minimum 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną oraz minimum 25% redukcji zapotrzebowania na energię końcową.

5. Czy można sfinansować instalację fotowoltaiczną?

Tak. Program przewiduje możliwość zastosowania OZE, a wykorzystanie współpracujących źródeł energii elektrycznej z OZE jest dodatkowo premiowane w kryteriach jakościowych.

6. Czy można sfinansować magazyn energii?

Tak. Magazyny energii mogą stanowić element projektu, a ich zastosowanie może zwiększyć punktację inwestycji.

7. Czy można finansować źródła ciepła na paliwa kopalne?

Koszty instalacji lub modernizacji źródeł ciepła wykorzystujących paliwa kopalne nie są kosztami kwalifikowanymi.

8. Kiedy rozpocznie się nabór?

NFOŚiGW nie ogłosił jeszcze dokładnej daty uruchomienia naboru. Zatwierdzony został program priorytetowy, natomiast regulamin i pozostała dokumentacja mają zostać opublikowane w najbliższym czasie.