Ścieżka SMART 2026 – praktyczny przewodnik po nowej edycji konkursu B+R

Rok 2026 przynosi nową odsłonę Ścieżki SMART – najpopularniejszego programu dotacyjnego w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Nadchodzący nabór projektów B+R to szansa dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw na pozyskanie nawet 50 mln zł na rozwój innowacyjnych rozwiązań.

Zmieniła się zarówno konstrukcja projektu, jak i to, że nowa edycja Ścieżki SMART wprowadza pewne modyfikacje w logice oceny projektów. Poniższy artykuł to praktyczna analiza tych zmian, która pozwoli Ci świadomie przygotować się do udziału w konkursie.

Czym jest Ścieżka SMART 2026 i kogo dotyczy?

Ścieżka SMART 2026 to konkurs dotacyjny w ramach programu FENG 2021–2027, skierowany do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, a także do dużych firm i konsorcjów, które realizują lub planują realizację projektów badawczo-rozwojowych. 

Instrument ten służy finansowaniu etapu B+R prowadzącego do opracowania innowacji produktowej lub innowacji w procesie biznesowym, a także wdrażania wyników prac B+R. Do tej pory konkurs oparty był o realizację dwóch modułów obligatoryjnych (modułu obejmującego prace B+R oraz modułu wdrażającego prace B+R, z których we wniosku o dofinansowanie musiał pojawić się co najmniej jeden) oraz pięciu modułów fakultatywnych (Infrastruktura B+R, cyfryzacja, zazielenienie, internacjonalizacja, kompetencje). 

Nowe odsłony tego konkursu będą przedstawiać się nieco inaczej. Osobno ogłoszone zostaną konkursy na prowadzenie prac B+R, w ramach których możliwe będzie pozyskanie dofinansowania również na zadania związane z internacjonalizacją, ochroną własności przemysłowej czy zdobywaniem i doskonaleniem kompetencji. 

Odrębny konkurs dotyczy wdrażania wyników prac B+R (kolejny konkurs planowany na okres od 21.01.2027 r. do 16.03.2027 r.). Oddzielnie będą też ogłaszane konkursy dla MŚP, dla dużych firm i dla konsorcjów. 

Terminy najbliższego naboru B+R i minimalne progi wejścia

Najbliższy nabór wniosków w Ścieżce SMART dla pojedynczych MŚP realizujących projekty B+R zaplanowano na 29.10.2026 – 29.12.2026 r. I to na jego opisaniu skupimy się w dzisiejszym wpisie blogowym. 

Kluczowe parametry finansowe to:

• Minimalne koszty kwalifikowane: 3 mln zł (dotyczy prac B+R);
• Maksymalne dofinansowanie: do 50 mln zł;
• Poziom wsparcia: do 80% na badania przemysłowe oraz do 60% na prace rozwojowe.

Zakres projektu – B+R jako rdzeń, moduły jako wsparcie

Obowiązkowym elementem projektu jest moduł B+R, obejmujący:

• badania przemysłowe i prace rozwojowe lub
• wyłącznie prace rozwojowe.

Dodatkowo możliwa jest realizacja modułów fakultatywnych, pod warunkiem że bezpośrednio wynikają z prac B+R i wspierają ich rezultaty:

• umiędzynarodowienie produktów (promocja zagraniczna produktów opracowanych w projekcie);
• ochrona własności przemysłowej (uzyskanie lub obrona praw własności przemysłowej rezultatu projektu);
• kompetencje (rozwój kompetencji pracowników lub kadry zarządzającej w zakresie realizacji B+R).

Istotne ograniczenia:

• łączna wartość modułów fakultatywnych nie może przekroczyć 15% kosztów kwalifikowanych prac B+R;
• wartość prac realizowanych w formie podwykonawstwa nie może przekroczyć 70% kosztów kwalifikowanych prac B+R.

Ścieżki SMART 2026 – logika oceny projektów

System oceny w nowej edycji ewoluuje w stronę większej przejrzystości, ale i rygoru w kluczowych obszarach merytorycznych. Samo poprawne przygotowanie wniosku nie wystarcza – projekt musi przejść kryteria obligatoryjne oraz uzyskać odpowiednią punktację w kryteriach merytorycznych.

Logika oceny w Ścieżce SMART 2026 premiuje więc projekty spójne, kompletne i konsekwentnie zaprojektowane – od problemu badawczego, przez plan prac, aż po faktyczny potencjał wdrożeniowy i zdolność do komercjalizacji.

Charakter badawczo-rozwojowy projektu – nowy sposób oceny prac B+R

Kryterium charakteru B+R pozostaje obligatoryjne, ale zmienia się sposób jego oceny. Punkt ciężkości przesunięto z formalnego opisu metody badawczej na rzeczywisty problem badawczy i charakter prac. Wcześniej w tym kryterium opisano, że rezultatem prac B+R mają być nowe/ulepszone produkty czy usługi, tj. już z prac B+R musiała wynikać innowacyjność projektu. W nowej odsłonie oceniane będzie to, czy te prace mają w ogóle charakter B+R.

W praktyce oznacza to konieczność wykazania, że bez zaplanowanych badań lub prac rozwojowych nie jest możliwe osiągnięcie zakładanego rezultatu. Projekty polegające na adaptacji znanych rozwiązań, konfiguracji technologii lub pracach optymalizacyjnych są na tym etapie najczęściej eliminowane.

W nowej edycji ocena charakteru B+R odnosi się do całego projektu, a nie wyłącznie do modułu badawczego. To efekt podziału na nabory na B+R i wdrożenie – projekt musi zachować pełną spójność pomiędzy problemem badawczym, zakresem prac i pozostałymi elementami. 

Innowacyjność rezultatu prac B+R – nowe zasady i nowe możliwości punktowe

Ocena innowacyjności została przeniesiona do II etapu oceny, co oznacza możliwość zgłaszania uzupełnień i korekt. To zmniejsza ryzyko formalnego odrzucenia projektu – wcześniej błąd na tym etapie oznaczał natychmiastowe odrzucenie wniosku bez możliwości dyskusji.

Nowa edycja konkursu przewiduje również dodatkową punktację za projekty o ponadstandardowym potencjale oddziaływania:

• 4 pkt za transformację istniejącego rynku lub wykreowanie nowego;
• 2 pkt za ekoinnowacje, innowacje cyfrowe lub wpływ na jakość życia społecznego.

Potencjał do wdrożenia wyników projektu – nowe podejście do kryterium

W edycji 2026 kryterium potencjału do wdrożenia ma charakter punktowy, ale w praktyce nadal działa jak kryterium warunkowe. Aby uzyskać minimalną liczbę punktów, projekt musi najpierw spełnić wszystkie wymagania jakościowe. 

Pojawiła się przy tym możliwość uzyskania dodatkowych punktów:

• 2 pkt za wdrożenie we własnej działalności gospodarczej; 
• 2 pkt jeśli w projekcie przewidziano koszty zabezpieczenia wyników w formie patentu lub wzoru użytkowego;
• 1 pkt za wdrożenie wyników na terytorium RP.

Uwaga: punkty nie sumują się, jeśli Wnioskodawca otrzyma 2 pkt za wdrożenie wyników we własnej działalności gospodarczej. 

Plan prac i wydatki projektu

W edycji 2026 nastąpiła konsolidacja kryteriów. Elementy wcześniej rozproszone pomiędzy modułami (umiędzynarodowienie, kompetencje, ochrona własności) są teraz oceniane w ramach jednego, kompleksowego kryterium dotyczącego planu prac, przy czym: 

• umiędzynarodowienie może dotyczyć wyłącznie rezultatu (produktu/usługi) opracowanego w ramach projektu;
• wprowadzono bonusy za strukturę punktów – wnioskodawca może uzyskać po dodatkowym 1 pkt, jeśli: 

– prace rozwojowe stanowią ponad 50% kosztów B+R (bez kosztów pośrednich);

– podwykonawstwo nie przekracza 25% kosztów projektu. 

Nowe i zmodyfikowane kryteria w Ścieżce SMART 2026

Wprowadzono nowe kryterium punktowe premiujące realizację projektu na Obszarach Strategicznej Interwencji (miasta średnie tracące funkcje oraz gminy zagrożone marginalizacją). To istotna przewaga dla firm działających poza największymi metropoliami.

Zrezygnowano natomiast z uciążliwego obowiązku załączania promes zatrudnienia czy umów o pracę na etapie składania wniosku. Jednocześnie wprowadzono obowiązek załączenia dokumentów potwierdzających dysponowanie prawami własności intelektualnej niezbędnymi do realizacji projektu. W praktyce oznacza to konieczność przygotowania badania stanu techniki lub równoważnych analiz – brak tych dokumentów stanowi realne ryzyko negatywnej oceny.

PARP i NCBR kładą ponadto większy nacisk na wiarygodność finansową. Wnioskodawca musi wykazać konkretne źródła finansowania projektu, niezależnie od formy rozliczenia (zaliczka/refundacja). W przypadku finansowania zewnętrznego (kredyt, pożyczka) ocenie podlega wiarygodność pozyskania środków, a nie sama deklaracja.

Ścieżka SMART – tabela porównawcza kryteriów 2025 vs 2026

KRYTERIUM	ŚCIEŻKA SMART PRZED 2026 R.	ŚCIEŻKA SMART 2026 R.	CO TO OZNACZA DLA FIRMY?
Ocena Innowacyjności	Etap I (brak możliwości poprawy)	Etap II (możliwość korekty i wyjaśnień)	Mniejsze ryzyko odrzucenia wniosku – możliwość złożenia wyjaśnienia/korekty w razie wątpliwości
Charakter B+R	Ocena metody badawczej modułu B+R	Ocena problemu badawczego i B+R całego projektu	Każdy element projektu musi wynikać z B+R
Moduły fakultatywne	Oceniane osobno	Oceniane łącznie	Niespójność jednego elementu może skutkować obniżeniem punktacji całego kryterium
Lokalizacja projektu (OSI)	Brak punktów za lokalizację	Premia +1 pkt za lokalizację na Obszarze Strategicznej Interwencji (OSI)	Większe szanse dla mniejszych ośrodków: firmy z miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze startują z wyższą punktacją
Struktura kosztów B+R	Standardowe limity kosztowe	Dodatkowe punkty za prace rozwojowe >50% i ograniczenie podwykonawstwa <25%.	Promocja własnego potencjału: najwyżej oceniane będą firmy, które większość prac B+R wykonują własnymi siłami, a nie rękami firm zewnętrznych
Zdolność finansowa	Ogólne oświadczenie	Weryfikacja realności źródeł zewnętrznych	Konieczność posiadania promesy bankowej lub innego wiarygodnego potwierdzenia finansowania

Kolejna Ścieżka SMART – moduł wdrożeniowy 2027

Odrębny konkurs w ramach Ścieżki SMART – modułu wdrożeniowego dla pojedynczych MŚP, planowany jest na 21.01.2027 – 16.03.2027 r. Możliwe również, ze w okresie luty – kwiecień 2027 r. uruchomiony zostanie konkurs dotyczący wdrożenia wyników prac B+R przez duże przedsiębiorstwa.

Kolejne planowane odsłony Ścieżki SMART:

• w zakresie realizacji prac B+R dla konsorcjów: 7 sierpnia –16 października 2026 r.

Wsparcie Elpartners w Ścieżce SMART 2026 i 2027

Zmiany w Ścieżce SMART 2026 i 2027 pokazują wyraźnie, że o wyniku konkursu i przyznaniu dofinansowania decydują przede wszystkim: spójność projektu, jakość jego przygotowania oraz rzeczywisty potencjał wdrożenia. 

Jako Elpartners wspieramy przedsiębiorców właśnie na tym poziomie. Pomagamy firmom przełożyć formalne wymagania konkursów dotacyjnych na logiczną strukturę projektu B+R – spójną z kryteriami oceny, budżetem i planem wdrożenia. 

Nasza praca obejmuje nie tylko przygotowanie wniosku, ale również ocenę ryzyk, weryfikację innowacyjności czy profesjonalną pomoc w obszarze finansowania innowacyjnej inicjatywy. Projekty przygotowane w ten sposób mają wyższe szanse na skuteczne uzyskanie dofinansowania i płynne przejście do etapu wdrożenia.

Wysoka jakość agendy badawczej wymaga czasu i precyzji. Nie warto więc odkładać prac do momentu ogłoszenia konkursu. Zapraszamy do kontaktu już teraz w celu umówienia bezpłatnej konsultacji merytorycznej i audytu potencjału dotacyjnego planowanego przedsięwzięcia.