Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko w 2021-2027 – czym jest program FEnIKS?

Program FEniKS – Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko – to największy pod względem budżetu i zakresu wsparcia krajowy program operacyjny w Unii Europejskiej. W latach 2021-2027 stanowi on kluczowy instrument inwestycyjny, który ma na celu realizację założeń polityki energetycznej, klimatycznej i środowiskowej Polski. 

Co to jest program FEnIKS?

Program FEnIKS to krajowy program operacyjny na lata 2021-2027 finansowany ze środków Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Stanowi kontynuację poprzednich programów Infrastruktura i Środowisko realizowanych w perspektywach unijnych 2007-2013 oraz 2014-2020 (POIiŚ). Aktualny program wspiera kluczowe obszary rozwoju Polski, kładąc największy nacisk na cele klimatyczne, efektywność energetyczną i zrównoważony rozwój. 

W ramach programu FEniKS dostępne są różne formy wsparcia, w tym dotacje unijne, instrumenty finansowe, a także instrumenty łączące finansowanie zwrotne i dotacyjne. Dzięki temu szerokie grono podmiotów może skorzystać z funduszy na realizację projektów przyczyniających się do zrównoważonego rozwoju kraju.

Jakie cele realizuje program FEnIKS?

Głównym celem programu FEnIKS jest wspieranie projektów, które poprawiają warunki rozwoju kraju poprzez rozbudowę infrastruktury technicznej i społecznej, zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju. Z zaangażowaniem środków unijnych dostępnych w ramach tej inicjatywy Polska realizuje długofalową politykę poprawy jakości życia mieszkańców, budowy odporności gospodarki na zmiany klimatu oraz rozwoju infrastruktury publicznej.

Kto może skorzystać z programu FEnIKS?

Program FEnIKS jest skierowany do szerokiego grona beneficjentów – zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego. Główne grupy beneficjentów to: 

• przedsiębiorstwa;
• jednostki samorządu terytorialnego;
• podmioty realizujące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych JST;
• właściciele budynków mieszkalnych;
• państwowe jednostki budżetowe i administracji publicznej;
• dostawcy usług energetycznych;
• zarządcy dróg krajowych i linii kolejowych;
• służby ratownicze (ratownictwo techniczne) i odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu;
• Państwowa Straż Pożarna;
• podmioty zarządzające portami lotniczymi i morskimi;
• organizacje pozarządowe;
• instytucje ochrony zdrowia oraz instytucje kultury;
• kościoły i związki wyznaniowe.

Na co konkretnie można uzyskać dofinansowanie?

Program FEnIKS oferuje szeroki zakres wsparcia – od dużych projektów infrastrukturalnych po inwestycje w ochronę środowiska, energetykę czy transport. Dofinansowanie można uzyskać na działania wpisujące się w cele polityki spójności UE oraz krajowe strategie rozwoju, realizowane poprzez: 

• redukcję emisyjności gospodarki;
• budowę odpornego systemu transportowego o możliwie najniższym negatywnym wpływie na środowisko naturalne;
• sfinalizowanie realizacji odcinków sieci bazowej TEN-T do roku 2030;
• zwiększenie bezpieczeństwa transportu;
• zagwarantowanie równego dostępu do opieki zdrowotnej i poprawę odporności systemu ochrony zdrowia;
• wzmocnienie roli kultury w rozwoju społecznym i gospodarczym.

Inwestycje w infrastrukturę i klimat

Program wspiera projekty nastawione na realną poprawę funkcjonowania miast i gmin, wzrost odporności na zagrożenia naturalne i efektywniejsze wykorzystanie energii i wody.

Finansowanie z programu FEnIKS koncentruje się na inwestycjach związanych m.in. z:

• budową i modernizacją sieci wodociągowych i kanalizacyjnych;
• inwestycjami w gospodarkę wodną, w tym budową zbiorników retencyjnych oraz systemów monitorowania i zarządzania kryzysowego;
• działaniami przeciwdziałającymi degradacji środowiska naturalnego;
• adaptacją terenów zurbanizowanych do zmian klimatu, w tym rozwojem zielonej infrastruktury;
• projektami z zakresu GOZ. 

Energetyka i środowisko

Jednym z kluczowych filarów programu FEnIKS jest transformacja energetyczna w kierunku czystej, niskoemisyjnej i przyjaznej dla środowiska gospodarki. Program wspiera inwestycje, które odpowiadają na wyzwania klimatyczne i wpisują się w cel budowy zeroemisyjnej Europy.

Dofinansowanie w tym obszarze obejmuje m.in.:

• modernizację systemów ciepłowniczych oraz sieci elektroenergetycznych;
• rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE), takich jak instalacje fotowoltaiczne, biogazownie, geotermia czy małe elektrownie wodne;
• termomodernizację budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej w celu redukcji kosztów eksploatacji i zużycia energii;
• inwestycje ograniczające niską emisję i poprawiające jakość powietrza, np. wymiana źródeł ciepła, rozwój zielonej mobilności;
• rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), w tym działania obejmujące m.in. odzysk surowców, redukcję ilości odpadów czy efektywne wykorzystanie zasobów;
• zielone i niebieskie inwestycje (ochrona zasobów wodnych, bioróżnorodności, naturalnych ekosystemów);
• rekultywację terenów zdegradowanych oraz ochronę bioróżnorodności.

Transport i zdrowie publiczne

Ważnym priorytetem programu FEnIKS jest również rozwój inteligentnej i zrównoważonej infrastruktury transportowej, odpowiadającej na potrzeby społeczne, klimatyczne i środowiskowe. 

W obszarze transportu dofinansowanie koncentruje się na działaniach ujętych w priorytecie FENX.05, obejmując m.in.:

• budowę i modernizację kluczowych odcinków drogowych wchodzących w skład sieci kompleksowej TEN-T;
• rozwój infrastruktury portowej, terminali przeładunkowych oraz modernizacja śródlądowych dróg wodnych na trasach objętych siecią TEN-T;
• inwestycje w drogi i bezpieczeństwo ruchu drogowego;
• modernizacja linii kolejowych, budowa połączeń z portami morskimi, rozwój systemów sterowania ruchem i podniesienie poziomu bezpieczeństwa technicznego infrastruktury;
• rozwój transportu intermodalnego (budowa lub modernizacja terminali intermodalnych wraz z potrzebną infrastrukturą kolejową/drogową, zakup lub modernizacja urządzeń służących do obsługi terminali intermodalnych itp.)
• działania poprawiające bezpieczeństwo żeglugi poza główną siecią TEN-T, w tym modernizacja infrastruktury hydrotechnicznej i systemów nawigacyjnych.

Ile środków jest w programie i skąd pochodzą fundusze?

Program FEnIKS dysponuje budżetem na poziomie blisko 29,3 mld euro na lata 2021-2027. To czyni go największym krajowym program operacyjnym w UE pod względem alokacji finansowej. 

Źródła finansowania programu: 

• Fundusz Spójności – ok. 11,3 mld euro;
• Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – ok. 12,9 mld euro;
• wkład krajowy – ok. 21,9 mld zł. 

Jak i kiedy składać wnioski o dofinansowanie?

Nabory wniosków w ramach FEnIKS prowadzone są cyklicznie, w zależności od priorytetów programowych i dostępności środków. Za organizację naborów odpowiadają instytucje pośredniczące – m.in. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, CUPT, NFOŚiGW czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – w zależności od rodzaju projektu i priorytetu.

Aktualne i planowane nabory publikowane są w formie harmonogramu, który zawiera informacje o zakresie wsparcia, terminach składania wniosków oraz instytucjach odpowiedzialnych za ocenę projektów. Harmonogram jest dostępny pod oficjalnym adresem programu FEnIKS.

Warto na bieżąco śledzić aktualne nabory i terminy składania wniosków, które różnią się w zależności od wybranego działania. Regularne monitorowanie harmonogramu naboru pozwoli nie przegapić szansy na dofinansowanie.

Jak Elpartners może wesprzeć Cię w uzyskaniu dofinansowania?

Pozyskanie środków z programu FEnIKS to szansa na realizację ambitnych projektów infrastrukturalnych, środowiskowych czy energetycznych – ale też wyzwanie, które wymaga doświadczenia, znajomości procedur i profesjonalnego przygotowania. W Elpartners doskonale to rozumiemy.

Wspieramy naszych Klientów na każdym etapie procesu pozyskiwania dofinansowania – od dopasowania źródła finansowania do założeń projektu, przez opracowanie kompletnego wniosku o dofinansowanie, aż po rozliczenie dotacji.

Działamy w oparciu o doświadczenie zdobyte przy setkach projektów, a także w oparciu o aktualną wiedzę o wymogach instytucji pośredniczących. Śledzimy harmonogramy naborów i wiemy, jak zwiększyć szanse na sukces.

Jeśli masz pomysł, który wpisuje się w cele programu FEnIKS – porozmawiajmy. Nasi eksperci pomogą Ci przekuć go w realny projekt, na który otrzymasz dofinansowanie.